Module filosofie - Sien Laurijssen

Wanneer Nietssche over perspectivisme spreekt bedoelt hij daarmee dat de waarheid nooit eenzijdig is. Het is altijd nodig om alle kanten, alle perspectieven te bekijken. Daarom dat dit stukje Nietssche en de opera Les Bienveillantes perfect samengaan. Les bienveillentes of de welwillenden in het Nederlands is een tragische opera over Maximilian Aue tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij is een intellectueel man, maar tegelijk een getraumatiseerde, homoseksuele nazi, een zeer ambigue figuur dus.  De oorlog geeft ons altijd een beeld van de mensen midden in de oorlog. Ze zijn wreed en totaal niet empathisch. Dat is dus niet de waarheid volgens Nietssche. We moeten langs alle kanten een zaak bekijken om er een volledig begrip van te kunnen verkrijgen. Daarom dat deze opera ook zo goed past binnen Nietssche zijn filosofie. Tijdens de opera zien we geen oorlog, we zien een gebroken man die emotioneel zwaar getroffen is door de oorlog zich daarin volledig verliest. Hij is wanho...

“Er zijn weinig toneelteksten geschreven die zo universeel betekenisvol zijn als deze ‘Drie Zusters’ van Tsjechov. Meer dan naar de zussen en hun kleurrijke entourage, kijken wij hier naar onszelf. En Tsjechov kijkt op zijn beurt naar ons en vraagt ons wat het is om mens te zijn, wat de zin van lijden is en waarom dat lijden altijd voorafgegaan moet worden door een onverzadigbaar verlangen naar het onmogelijke. Vragen waar de tijd geen vat op heeft zolang we mens zijn.” Zo beschrijft de website van het cultureel centrum Berchem het stuk Drie Zusters. Ik moet echter toegeven dat ik dat niet echt zo ervaren heb. Ik heb 3 uur naar het toneelstuk zitten kijken, ik vond het niet slecht, maar deze diepzinnige vragen heb ik me ook niet gesteld tijdens de voorstelling. Daarom zal ik er mij nu even over buigen en in het bijzonder de vragen in verband met lijden. Hierbij zal ik Houellebecq betrekken. Hij spreekt namelijk over niets anders. Volgens Houellecq ligt er een kern van lijden a...

Het lijkt mij evident dat een mens iets kan maken wat als schoon beschouwd kan worden. Daar zijn ontelbaar veel voorbeelden van. Ook de natuur zorgt voor schone dingen. We vinden het aangenaam om naar te kijken, kunnen zelfs ontroerd zijn door schone zaken en zelf schone dingen maken vormt voor ons dus geen probleem. Een aantal voorbeelden:           De natuur is een meester in het “maken” van sublieme dingen. Misschien is de natuur om zichzelf wel voor een groot stuk subliem. Het beste voorbeeld van wat subliem is vind ik het heelal. Men spreekt dan van miljoenen lichtjaren en dat het heelal uitdijt naar waar niets (hoe kan er ergens niets zijn?) en na die woorden ben ik al niet meer mee. Uiteraard komt dit ook omdat ik er niets van ken, maar ik denk dat het heelal voor iedereen hier op aarde toch iets onbevattelijk blijft.  Als mens iets subliem maken is iets totaal anders. We zijn slechts nietige kleine wezens in een reusachtige wereld...

Als ik heel eerlijk ben, moet ik Hegel wel ergens gelijk geven als hij zegt dat de kunst is afgelopen. Ik ben wat teleurgesteld, vooral dan op het gebied van theater. Elk toneelstuk dat ik de laatste tijd gezien heb, binnen en buiten onze module, heeft me niet echt een gevoel gegeven. Elke keer als de voorstelling was afgelopen of ik een museum buiten wandelde, overkwam mij telkens een vrij neutraal gevoel. Het is zeker niet zo dat ik elk toneelstuk slecht vond en me telkens verveelde, maar toch was ik ook nooit omvergeblazen of had het me echt geraakt. Het was altijd gewoon zoals het was: niets speciaal. Echt jammer. Cultuur moet toch echt ontspannen, ontroeren, aangrijpen, beleren, …? Waarom beleef ik dat dan toch niet zo? Misschien ligt het gewoon aan mij. Misschien ben ik te kritisch, verwacht ik er te veel van of ben ik te veel met andere dingen bezig. Ik geef toe dat ik op een vrijdagavond niet altijd zin om me nog in te spannen om een toneelstuk te gaan bekijken.  ...

Bij de tweede ontmoeting werd het duidelijk dat iedereen een andere interpretatie heeft van de opdracht. Er waren veel verschillende ideeën, maar dat is net wat het interessant maakt: als iedereen hetzelfde idee had, was de samenwerking maar saai en nutteloos geweest. Ik kan slechts over een deel van de groep iets zeggen want ik was er niet meer bij het groepsgesprek op het einde. Als eerste kwam er het idee dat kunst misschien wel therapeutisch kan zijn. Je kan je emoties en onzekerheden in een kunstwerk leggen en zo kan kunst misschien wel een goede leermeester of spiegel voor jezelf zijn. Je kan zaken van je af zetten met je kunst en tegelijk kan het troost bieden. Daartegenover staat wel dat kunst op deze manier iets is dat enkel voor jezelf is, maar kunst is toch ook een vorm van communicatie? Ik denk dat je met kunst tegelijk ook een sterke boodschap kan overbrengen op een publiek. Hegel spreekt over de herhaling van de geschiedenis en dat idee an sich kan je natuurl...

De eerste ontmoeting met een groep mensen die je ongeveer nog nooit hebt gezien kan altijd wat onwennig, beangstigend en overdonderend zijn. Deze was echter anders. Het was gezellig, op een aangename manier verschillend en fijn om iedereen te leren kennen. De ‘filodating’ was echt een leuk concept. Door de vraag die iets filosofisch had, maar tegelijk sterk verbonden was met kunst, was er direct een soort verbondenheid en kwam het gesprek zeer vlot op gang. Van ongemakkelijke stiltes was er geen sprake bij mij. Niemand was verlegen om zijn/haar mening te delen. Soms vulden we elkaar aan en soms verschilden we van mening, maar kwamen we tot nieuwe inzichten.  De korte rondleiding was hét bewijs van onze verschillen. Schildersateliers, kunstwerken in de gang, een soort mini-fototentoonstelling: allemaal zaken die we op Xaco niet gewoon zijn, maar die ik zeker kan appreciëren. Maar dat terzijde. Op de vraag ‘wat kan kunst nog betekenen in/voor de 21 ste eeuw?’ is er in on...